• youtube
  • facebook

Về thăm làng đúc tượng ông Công ông Táo duy nhất còn trụ lại ở Cố đô Huế

Những ngày giáp Tết, làng Địa Linh, xã Hương Vinh, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế lại vô cùng nhộn nhịp với công việc đúc tượng ông Táo phục vụ thị trường dịp Tết Nguyên đán.

Theo tục lệ cổ truyền của người Việt, cứ đến 23 tháng Chạp âm lịch, Táo Quân – vị thần trong coi bếp núc lại cưỡi cá chép bay về trời để báo lại mọi việc xảy ra trong trong năm qua. Để bày tỏ lòng thành, các gia đình sẽ làm một mâm cơm đạm bạc tiễn ông Táo về trời. Cùng với việc chuẩn bị mâm cơm, bàn thờ ông Công, ông Táo cũng được các gia đình lau dọn sạch sẽ, tượng ông Táo được thay mới để cầu một năm may mắn, đủ đầy. Trải qua hàng trăm năm, tục lệ ấy vẫn được người Việt gìn giữ. Trước nhu cầu tín ngưỡng của các gia đình, ở nhiều địa phương nghề đúc tượng ông Táo theo đó mà hình thành, báo Gia đình & Xã hội thông tin.

Những bức tượng ông Táo được đúc ở làng Địa Linh. Ảnh: Gia đình & Pháp luật

Ở Cố đô Huế cũng có một ngôi làng xưa nay nổi danh với nghề đúc tượng ông Táo, đó là làng Địa Linh (xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế). Ông Trương Văn Lợi, trưởng thôn Địa Linh cho biết: “Nói đến Địa Linh là nói đến nghề nung đất, trong số này có nghề sản xuất gạch và nghề đúc tượng ông Táo. Ở Huế trước đây có hai làng Địa Linh và Làng Sình làm nghề đúc tượng ông Táo. Tuy nhiên sau này làng Sình đã chuyển sang làm áo ông Táo, chỉ còn Địa Linh là nơi cuối cùng còn giữ được nghề độc đáo này đến bây giờ”.

Để chuẩn bị cho mùa làm tượng ông Táo dịp tết, từ tháng 7 tháng 8 âm lịch, người làm tượng đã đi các vùng chọn mua đất sét vàng, ít lẫn tạp chất về dự trữ. Đất sét mua về phải được lọc sạch, nhào mịn nhuyễn mới cho vào khuôn in, thông tin trên báo Thanh niên cho biết.

Đất sét được mang về trước mùa mưa và làm trước đó 3 đến 4 tháng. (Ảnh: Infonet)

Khuôn để nặn hình ông Táo. (Ảnh: CAĐN)

Công đoạn đem ra phơi khô trước khi tô màu. (Ảnh: Infonet)

Chia sẻ trên báo Pháp luật, ông Võ Văn Nam (người làm nghề nặn tượng ở làng Địa Linh) cho hay: “Gia đình tôi làm nghề nặn tượng ông Táo từ thời bố tôi cho tới bây giờ đã hơn 30 năm nay. Hiện giờ, bố mất đi thì ba anh em tôi lại làm để giữ lại nghề truyền thống của cha ông cũng như nghề của địa phương. Công đoạn khó và vất vả nhất cả quá trình làm tượng là làm đất. Đất mua về phải được nhồi thật nhuyễn, lọc sạch sạn thật tỉ mỉ trước khi lên khuôn. Khuôn để tạo hình tượng ông Công, ông Táo được làm bằng gỗ. Để quá trình tạo hình tượng không hư hỏng, mang tính thẩm mĩ, người đúc cần phải thường xuyên làm sạch các hoa văn họa tiết được khắc bên trong khuôn đúc…”.

Để có những bức tượng đúng chuẩn, người làng Địa Linh chọn nguyên liệu làm khuôn từ loại gỗ lim. Khuôn được đục lõm chạm hình tượng hai ông, một bà Táo đứng cạnh nhau. Cứ hai năm, khuôn lại được người thợ thay một lần. Khi cho đất vào khuôn đúc phải ép thật chặt để tượng không bị méo. Lấy tượng khỏi khuôn cũng đòi hỏi phải thật khéo. Sau khi tượng rút bớt nước thì đem phơi khoảng một buổi rồi mới cho vào lò nung.

Lò nung tượng ông Táo. (Ảnh: Infonet) 

“Xếp tượng vào lò nung rất quan trọng, hơn 1.000 tượng phải sắp xếp thành từng hàng, nhiều lớp trên dưới xen kẽ, giữa các lối cần có khoảng cách để lửa cháy đều, tránh việc nổ hoặc vỡ nát trong 3 ngày nung. Nếu tượng bị lệch phải chêm miếng đất vào dưới tượng để tránh bị sụp”, anh Võ Văn Đức, anh trai ông Võ Văn Nam chia sẻ kinh nghiệm trên báo Gia đình & Xã hội.

Sau khi nung, những bức tượng ông Táo được người dân vẽ bằng màu rồi rắc bột kim tuyến để trông bắt mắt hơn. Công đoạn này phải đến gần ngày 23 tháng chạp mới bắt đầu được thực hiện để tượng luôn được mới và phù hợp với nhu cầu của khách hàng.

Gia đình anh Nam mỗi người một việc luôn chân luôn tay vào dịp gần Tết. (Ảnh: Gia đình & Xã hội)

Cứ đến mùa Tết, làng Địa Linh cho ra lò khoảng 70.000 tượng ông Táo. Các tượng ông Táo không chỉ cung ứng cho thị trường Thừa Thiên - Huế mà còn vào cả Sài Gòn, Bình Phước… Tượng ông Táo thành phẩm sẽ được xếp vào những hộp mì tôm để đem bán. Mỗi hộp có khoảng 120 tượng ông Táo và được bán buôn với giá 40.000 – 50.000/hộp. Nếu mỗi bức tượng ông Táo được thương lái bán cho người dân với giá 4.000 - 5.000 đồng, có khi lên tới 7.000 đồng thì những người làm nghề đúc tượng cũng chỉ thu được 500 – 2.000 đồng/bức, báo Gia đình & Xã hội cho biết.

Tuy nhiên, thông tin trên báo Infonet cho hay, trước đây, ở làng Địa Linh, nhà nào cũng làm nghề nặn tượng song do hiệu quả kinh tế thấp, đến thời điểm hiện tại chỉ còn gia đình ba anh em ông Võ Văn Đức, Võ Văn Nam và Võ Văn Hay bám trụ với nghề truyền thống.

Công việc của chị Hòa (vợ anh Đức) là vừa tô màu vừa bán hàng khi có khách. (Ảnh: Infonet)

Trung bình, mỗi ngày gia đình làm được 500 – 600 ông Táo, mỗi tượng ông Táo bán ra giá 2.500 đồng thì lãi được 1000 đồng. Tuy công việc không nặng nhọc lắm nhưng cũng rất công phu và mất nhiều thời gian. Để thành sản phẩm bán ra thị trường phải trải qua rất nhiều công đoạn như chọn đất sét, nhào đất, rập khuôn (in ra hình ông Táo), phơi khô, nung và sơn màu - chị Võ Thị Hòa (vợ anh Đức) cho chia sẻ với báo Pháp luật.